Назад
Дзіцячы слоўнік дабрыні
ДЗІЦЯЧЫ СЛОЎНІК ДАБРЫНІ
Добрыя словы адкрываюць сэрцы!
Запрашаем дзяцей, бацькоў і педагогаў у краіну добрых слоў!
Дабрыня пачынаецца з маленькіх учынкаў, ласкавай усмешкі і цёплага слова. Разам мы будзем вучыцца разумець свае пачуцці, сябраваць, дапамагаць адзін аднаму і размаўляць на роднай беларускай мове.
У нашым слоўніку сабраны добрыя словы, кароткія вершы, прыказкі, гульні і цікавыя заданні, якія дапамогуць дзецям папаўняць слоўнікавы запас, развіваць маўленне і выхоўваць паважлівыя адносіны да людзей.
Выбірайце сваю ўзроставую старонку і адкрывайце свет добрых слоў!
Другая малодшая група
«Добрае слова — усмешка для ўсіх»
Узрост: 3–4 гады.
Мэта: фарміраванне першапачатковых уяўленняў пра добрыя словы і добразычлівыя паводзіны; узбагачэнне актыўнага слоўніка дзяцей элементарнымі словамі ветлівасці на беларускай мове.
Нашы добрыя словы
Прывітанне
Прывітанне!
Добрай раніцы!
Добры дзень!
Ветлівасць
Калі ласка.
Дзякуй.
Калі ласачка.
Дабрыня
Добры.
Ласкавы.
Мілы.
Дарагі.
Сяброўства
Сябар.
Сяброўка.
Разам.
Дапамагчы.
Вучыся гаварыць па-добраму
Калі сустракаем сябра, гаворым: «Прывітанне!»
Калі нам нешта даюць, гаворым: «Дзякуй!»
Калі просім цацку, гаворым: «Дай, калі ласка».
Калі нехта засмуціўся, можна сказаць: «Не плач, я з табой».
Калі сябар упаў, прапануем: «Давай дапамагу!»
Маленькія вершыкі пра добрыя словы
Дзякуй
Дзякуй маме, дзякуй тату,
Дзякуй сонейку за свята.
Дзякуй сябру за гульню,
Усім падзяку я скажу!
Прывітанне
Добры дзень табе і мне,
Добры дзень усёй зямлі!
Усміхніся ты сябру,
Я таксама ўсім скажу!
Вершыкі для выкарыстання ў дзіцячай дзейнасці.
Гуляем і вучымся
Гульня «Перадай усмешку»
Дзеці становяцца ў круг і перадаюць адзін аднаму мяккую цацку. Той, хто атрымлівае цацку, усміхаецца і гаворыць: «Прывітанне!» або «Дзякуй!»
Гульня «Якое слова скажам?»
Педагог прапануе сітуацыі:
Табе далі цукерку. Што скажаш?
Ты прыйшоў у дзіцячы сад. Як прывітаешся?
Ты хочаш пагуляць з цацкай сябра. Як папросіш?
Дзеці выбіраюць адпаведнае добрае слова.
Заданне для маленькіх даследчыкаў дабрыні
Папрасі маму, тату або бабулю назваць тры добрыя словы. Паспрабуй сказаць іх сябрам у дзіцячым садзе.
Памятай: добрае слова робіць дзень святлейшым!
Сярэдняя група
«Добрыя словы дапамагаюць сябраваць»
Узрост: 4–5 гадоў.
Мэта: пашырэнне слоўніка дзяцей словамі, якія абазначаюць добразычлівыя адносіны, пачуцці і маральныя якасці; фарміраванне навыкаў ветлівых зносін на беларускай мове.
Наш слоўнічак дабрыні
Словы ветлівасці
Калі ласка.
Дзякуй.
Калі ласка, прабач.
Добрай раніцы!
Да пабачэння!
Які бывае добры чалавек?
Добры.
Ласкавы.
Уважлівы.
Шчыры.
Ветлівы.
Клапатлівы.
Што робяць добрыя сябры?
Дапамагаюць.
Падтрымліваюць.
Дзеляцца.
Суцяшаюць.
Дамаўляюцца.
Прабачаюцца.
Пачуцці
Радасць.
Дабрыня.
Спачуванне.
Клопат.
Пяшчота.
Удзячнасць.
Скажы па-беларуску
«Спасибо» — «Дзякуй».
«Пожалуйста» — «Калі ласка».
«Извини» — «Прабач».
«Друг» — «Сябар».
«Помогать» — «Дапамагаць».
«Заботиться» — «Клапаціцца».
«Делиться» — «Дзяліцца».
Добрае слова ў патрэбнай сітуацыі
Калі сябар засмуціўся:
«Не хвалюйся, я табе дапамагу».
Калі ты выпадкова пакрыўдзіў сябра:
«Прабач, калі ласка. Я не хацеў цябе пакрыўдзіць».
Калі табе дапамаглі:
«Дзякуй табе за дапамогу!»
Калі хтосьці хоча далучыцца да гульні:
«Давай гуляць разам!»
Калі ў сябра нешта атрымалася:
«Малайчына! Я вельмі рады за цябе!»
Прыказкі і народная мудрасць
Добрае слова і котцы прыемнае.
Ласкавае слова лепш за салодкі мёд.
Чалавека ўпрыгожваюць добрыя справы.
Дружба даражэй за багацце.
Паразважай разам з дарослым, што азначае кожная прыказка.
Гуляем у краіне дабрыні
Гульня «Падбяры добрае слова»
Педагог называе слова, а дзеці падбіраюць словы, блізкія па значэнні або звязаныя з ім.
Напрыклад:
Сябар — добры, верны, вясёлы.
Мама — ласкавая, пяшчотная, клапатлівая.
Учынкі — добрыя, карысныя, шчырыя.
Гульня «Кветка дабрыні»
На пялёстках намаляванай кветкі дзеці называюць добрыя ўчынкі: падзяліцца цацкай, дапамагчы прыбраць, суцешыць сябра, пакарміць птушак, дапамагчы малодшаму.
Гульня «Закончы сказ»
Добры сябар заўсёды…
Калі чалавеку сумна, я…
Калі мне дапамагаюць, я…
Каб усім было весела гуляць, трэба…
Творчае заданне «Маё добрае слова»
Выберы адно беларускае слова, якое табе найбольш падабаецца. Намалюй яго значэнне і раскажы, каму і калі ты можаш яго сказаць.
Памятай: сяброўства пачынаецца з павагі, увагі і добрых слоў!
Старшая група
«Добрыя словы — люстэрка душы»
Узрост: 5–6 гадоў.
Мэта: узбагачэнне і актывізацыя слоўніка дзяцей беларускай мовай, развіццё звязнага маўлення, умення тлумачыць значэнне слоў, разважаць пра маральныя якасці і выбіраць добразычлівыя спосабы ўзаемадзеяння.
Слоўнік важных якасцей
Дабрыня і чалавечнасць
Дабрыня — жаданне рабіць людзям добра.
Спагадлівасць — уменне заўважаць чужыя пачуцці і адгукацца на іх.
Міласэрнасць — гатоўнасць дапамагчы таму, хто мае патрэбу.
Чуласць — уважлівыя і далікатныя адносіны да іншых.
Сяброўства і ўзаемадапамога
Вернасць — уменне заставацца добрым сябрам.
Узаемадапамога — калі людзі дапамагаюць адзін аднаму.
Падтрымка — словы або ўчынкі, якія дапамагаюць чалавеку адчуць сябе лепш.
Салідарнасць — гатоўнасць аб’ядноўвацца дзеля агульнай добрай справы.
Культура зносін
Ветлівасць — паважлівыя паводзіны і добрыя словы.
Тактоўнасць — уменне гаварыць і дзейнічаць, не крыўдзячы іншых.
Удзячнасць — пачуццё і словы падзякі за дабро.
Шчырасць — адкрытасць і праўдзівасць у адносінах.
Словы-сваякі
Падбяры роднасныя словы і паспрабуй выкарыстаць іх у сказах.
Добры — дабрыня, дабро, дабрадзейны.
Ласкавы — ласка, ласкавасць.
Сябра — сяброўка, сяброўства, сябраваць.
Дапамога — дапамагчы, дапамагаць, памочнік.
Удзячны — удзячнасць, дзякаваць.
Антонімы: добры выбар
Параўнай словы і растлумач, чаму лепш выбіраць добразычлівыя паводзіны.
Добры — злы.
Ветлівы — грубы.
Шчыры — няшчыры.
Уважлівы — няўважлівы.
Ласкавы — жорсткі.
Міласэрны — бязлітасны.
Заданне: прыдумай сітуацыю, у якой чалавек можа праявіць адну з добрых якасцей.
Мудрасць роднага слова
Добрае слова і жалеза адчыняе.
Ласкавае слова — што веснавы дзень.
Не рабі другому таго, чаго не хочаш, каб зрабілі табе.
Дрэва моцнае каранямі, а чалавек — сябрамі.
Паразважай:
Чаму добрае слова можа падтрымаць чалавека?
Ці заўсёды дастаткова толькі сказаць «дзякуй»?
Як можна папрасіць прабачэння шчыра?
Чаму важна не толькі гаварыць пра дабрыню, але і рабіць добрыя ўчынкі?
Сітуацыі для разважання «Як бы я паступіў?»
Сітуацыя 1. Новы сябар
У групу прыйшоў новы хлопчык. Ён нікога не ведае і стаіць адзін. Як ты можаш яму дапамагчы?
Сітуацыя 2. Сумны настрой
Твая сяброўка засмуцілася, бо ў яе не атрымаўся малюнак. Якія словы ты ёй скажаш? Што можаш зрабіць?
Сітуацыя 3. Спрэчка за цацку
Двое дзяцей хочуць гуляць адной цацкай. Як можна вырашыць спрэчку без крыўд і сварак?
Сітуацыя 4. Добрая справа
Ты ўбачыў, што пажылому чалавеку цяжка несці сумку. Што ты можаш зрабіць разам з дарослым?
Моўная майстэрня «Ператвары словы ў дабрыню»
Паспрабуй замяніць рэзкія выразы ветлівымі.
«Дай мне!» — «Дай, калі ласка».
«Адыдзі!» — «Калі ласка, дай мне прайсці».
«Гэта дрэнна!» — «Мне гэта не вельмі падабаецца. Давай паспрабуем інакш».
«Ты вінаваты!» — «Давай разбяромся, што здарылася».
«Не буду!» — «Я не хачу гэтага рабіць. Давай абмяркуем».
Творчы праект «Скарбонка добрых слоў»
Ствары разам з бацькамі або педагогам сваю скарбонку. Запісвайце на маленькіх картках добрыя словы, пажаданні і прыклады добрых учынкаў.
Напрыклад:
«Дзякуй, што дапамог мне».
«Я рады, што мы сябруем».
«Ты вельмі стараўся!»
«Чым я магу табе дапамагчы?»
«Давай зробім гэта разам!»
Напрыканцы тыдня выберыце некалькі картак і раскажыце, як добрыя словы дапамаглі зрабіць дзень радаснейшым.
Маё правіла дабрыні
Я буду вітацца і дзякаваць.
Я буду паважаць іншых людзей.
Я буду старацца не крыўдзіць словамі і ўчынкамі.
Я буду дапамагаць тым, каму патрэбна дапамога.
Я буду берагчы родную беларускую мову і карыстацца ёю ў добрых зносінах.
Памятай: сапраўдная дабрыня жыве не толькі ў словах, але і ў нашых учынках!
Для бацькоў
Дарагія бацькі!
Падтрымлівайце цікавасць дзіцяці да беларускай мовы ў паўсядзённых зносінах. Вучыцеся разам гаварыць ветліва, дзякаваць, прасіць прабачэння, заўважаць добрыя ўчынкі і шчыра радавацца поспехам іншых.
Штодня прапануйце дзіцяці назваць адно новае добрае слова і ўспомніць сітуацыю, калі яго можна выкарыстаць. Чытайце беларускія казкі, абмяркоўвайце ўчынкі герояў і звяртайце ўвагу на тое, як словы ўплываюць на пачуцці людзей.
Разам выхоўваем дзяцей, якія ўмеюць разумець, спачуваць, сябраваць і дарыць дабрыню!
